Najstarsi ludzie w historii – co łączy stulatków, którzy pobili rekordy?

W skrócie →

Najstarsi ludzie w historii przekraczali granice, które wydawały się niemożliwe – 115, 117, a nawet 122 lata. Ich rekordy są oficjalnie potwierdzone przez Księgę Rekordów Guinnessa. Co więcej, kiedy naukowcy przyjrzeli się ich życiu bliżej, odkryli zaskakujące podobieństwa. Spokój, aktywność, silne więzi rodzinne i brak stresu – czy to właśnie jest recepta na długowieczność?

Granica ludzkiego życia – czy istnieje?

Przez większość historii ludzkości dożycie 80 lat było rzadkością. Jeszcze sto lat temu średnia długość życia w Europie wynosiła około 50 lat. Dziś stulatków przybywa na całym świecie w tempie, które zaskakuje nawet demografów.

Jednak wśród milionów stulatków wyróżnia się wyjątkowa grupa – tak zwani superstulatki, czyli osoby, które przekroczyły granicę 110 lat. To oni pobijają rekordy, fascynują naukowców i rodzą pytanie, którego nauka wciąż nie potrafi jednoznacznie odpowiedzieć: jak długo człowiek może żyć?

Jeanne Calment – najstarsza osoba w historii

Najdłużej żyjącym człowiekiem, którego metryka została jednoznacznie potwierdzona, była Francuzka Jeanne Calment, która przeżyła 122 lata i 164 dni. Urodziła się 21 lutego 1875 roku w Arles, a zmarła 4 sierpnia 1997 roku – w czasach internetu i telefonów komórkowych.

Jej życie rozciągało się przez trzy wieki i obejmowało wydarzenia, które dla większości z nas są historią z podręczników. Jako 13-latka miała okazję spotkać Vincenta van Gogha w sklepie jej ojca. Przeżyła dwie wojny światowe, kryzys naftowy, upadek muru berlińskiego i narodziny Unii Europejskiej.

Co zaskakujące, Calment prowadziła życie dalekie od stereotypowego wizerunku stulatki. Jeździła na rowerze do 100. roku życia, paliła papierosy do 117. roku życia i regularnie spożywała czekoladę. Kiedy pytano ją o sekret długowieczności, odpowiadała z rozbrajającą prostotą: spokój ducha i dobry humor. Rekord Calment nie został oficjalnie pobity do dziś i wielu naukowców uważa, że może utrzymać się jeszcze przez wiele dekad.

Jiroemon Kimura – najstarszy mężczyzna w historii

Wśród mężczyzn rekord należy do Japończyka Jiroemona Kimury, który zmarł mając 116 lat i 54 dni. Urodził się w 1897 roku i dożył czasów, gdy na świecie żyło już ponad 7 miliardów ludzi.

Kimura przez całe życie pracował fizycznie – najpierw jako pracownik poczty, potem we własnym gospodarstwie. Wstawał o świcie, jadł małe porcje i nigdy się nie objadał. Japończycy mają na to określenie: hara hachi bu – jedz do 80% sytości. To zasada, którą wyznają mieszkańcy Okinawy, jednego z tzw. Niebieskich Stref – miejsc na świecie, gdzie ludzie żyją wyjątkowo długo.

Kimura podkreślał, że tajemnicą długowieczności jest pozytywne nastawienie oraz umiejętność radzenia sobie ze stresem, a także znaczenie rodziny i wspólnoty.

Aktualni rekordziści – kto żyje najdłużej w 2026 roku?

Rekordy długowieczności zmieniają się regularnie, ponieważ superstulatki odchodzą i na ich miejsce pojawiają się kolejni. Stan na połowę 2026 roku przedstawia się następująco:

Obecnie najstarszą żyjącą osobą, której wiek został potwierdzony, jest Brytyjka Ethel Caterham, urodzona 21 sierpnia 1909 roku. Tytuł ten przypadł jej 30 kwietnia 2025 roku po śmierci Brazylijki Inah Canabarro Lucas.

Ethel Caterham z Surrey w Wielkiej Brytanii ma dokładnie 116 lat i jest najstarszą Brytyjką w historii oraz ostatnią żyjącą osobą urodzoną jeszcze w epoce Edwarda VII. Wielokrotnie pytana o sekret swojego długiego życia, odpowiada z uśmiechem: „Nigdy z nikim się nie kłócę.”

Najstarszym żyjącym mężczyzną jest natomiast Brazylijczyk João Marinho Neto, który urodził się 5 października 1912 roku. João, który 1 kwietnia 2026 roku miał dokładnie 113 lat i 178 dni, jest także ostatnim żyjącym mężczyzną urodzonym w 1912 roku. Jego dzieciństwo upłynęło wśród pól i zwierząt, gdzie od najmłodszych lat pomagał ojcu w pracach na rodzinnej farmie.

Polskie rekordy długowieczności

Najstarsi ludzie w historii to nie tylko zagraniczni rekordziści. Polska ma w tej dziedzinie własne, imponujące karty.

Najstarszą Polką w historii jest Tekla Juniewicz, urodzona w 1906 roku, która dożyła 116 lat. Pani Tekla była samodzielna do 111. roku życia i mieszkała w Gliwicach. Jej długowieczność lekarze przypisywali głównie genom.

Wśród polskich mężczyzn szczególne miejsce zajmuje Józef Kowalski – polski ułan, który przez pewien czas był uznawany za najstarszego mężczyznę na świecie i osiągnął wiek 113 lat. Walczył w Bitwie Warszawskiej w 1920 roku – i dożył czasów smartfonów i Facebooka.

Co łączy najstarszych ludzi w historii?

Kiedy naukowcy przeanalizowali życiorysy setek superstulatków, odkryli kilka zaskakujących wzorców. Najstarsi ludzie w historii nie byli pozbawieni trosk ani chorób – żyli jednak w określony sposób, który wydaje się mieć znaczenie.

Spokój i brak reaktywności na stres – niemal wszyscy rekordziści długowieczności cechowali się wyjątkowym spokojem. Ethel Caterham: „Nigdy z nikim się nie kłócę.” Jeanne Calment: dobry humor i dystans do życia. Jiroemon Kimura: pozytywne nastawienie. To nie przypadek.

Aktywność fizyczna przez całe życie – żaden z rekordowych stulatków nie prowadził siedzącego trybu życia. Kimura pracował w ogrodzie, Calment jeździła na rowerze, João Marinho Neto przez dekady pracował na farmie. Ruch okazuje się ważniejszy niż siłownia.

Silne więzi rodzinne i społeczne – superstulatki rzadko żyją w izolacji. Rodzina, wspólnota, codzienne kontakty z innymi ludźmi – to element, który pojawia się w niemal każdej historii o wyjątkowej długowieczności.

Umiarkowanie w jedzeniu – żaden z rekordowych stulatków nie jadł dużo. Często wręcz bardzo mało. Japończycy mają na to określenie: hara hachi bu – dosłownie „jedz do ośmiu części na dziesięć”, czyli do około 80% sytości. To zasada od wieków stosowana przez mieszkańców Okinawy.

Geny – fundament, którego nie można zignorować – naukowcy szacują, że geny odpowiadają za około 20–30% długości życia. To ważny, ale nie jedyny czynnik. Reszta zależy od stylu życia i środowiska.

Weryfikacja rekordów – dlaczego to takie trudne?

Nie każdy twierdzący, że ma 120 lat, jest wpisywany do Księgi Rekordów Guinnessa. Wiek rekordzistów sprawdza się na podstawie kompletu dokumentów: aktów urodzenia lub chrztu, spisów ludności, aktów małżeństwa, dokumentów migracyjnych, a czasem także kart meldunkowych czy szkolnych. Ważna jest spójność danych w czasie i wykluczenie pomyłek tożsamości.

To dlatego część sensacyjnych doniesień o ludziach rzekomo żyjących 130 czy 140 lat nie trafia do oficjalnych zestawień. Wiele historii nie zostaje uwzględnionych ze względu na trudności związane z potwierdzeniem dat urodzenia. W krajach, gdzie rejestry ludności były słabe lub zniszczone podczas wojen, weryfikacja bywa praktycznie niemożliwa.

Czy można żyć wiecznie?

Większość naukowców zajmujących się gerontologią uważa, że biologiczna granica ludzkiego życia wynosi około 120–125 lat. Jeanne Calment dotarła do tej granicy jako jedyna potwierdzona osoba w historii.

Czy ktoś ją kiedyś pobije? Badania nad długowiecznością rozwijają się w tempie, które jeszcze dekadę temu byłoby trudne do wyobrażenia. Naukowcy z laboratoriów w Dolinie Krzemowej, finansowani przez technologicznych miliarderów, pracują nad metodami spowolnienia starzenia komórkowego. Czy to oznacza, że przyszłe pokolenia będą żyć 150 lub 200 lat?

Na razie jedno jest pewne: najstarsi ludzie w historii dożyli swoich rekordów nie dzięki medycynie ani technologii, lecz dzięki czemuś znacznie prostszemu – spokojowi, aktywności i relacjom z innymi ludźmi.

Długowieczność to jedna z granic ludzkiego ciała – podobnie jak wzrost, który tak fascynował w historii Roberta Wadlowa. Czy wiesz, że najwyższy człowiek w historii mierzył 272 cm i dożył zaledwie 22 lat? To zupełnie inna skrajność tych samych biologicznych możliwości człowieka. A jeśli ciekawią Cię rekordy po drugiej stronie skali – sprawdź też historię najniższych ludzi świata. 🌍

🔗 Czytaj także:

• Robert Wadlow – najwyższy człowiek w historii. Kim był Gigant z Alton?
• Najniżsi ludzie świata
• Felix Baumgartner – skok z kosmosu
• Larry Walters – człowiek, który poleciał na krześle ogrodowym